Nâng cao năng lực nguồn nhân lực – nền tảng phát triển bền vững thương mại điện tử Việt Nam

Ngày 4/11/2025, tại Hà Nội, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) phối hợp với Trường Đại học Điện lực tổ chức Hội nghị đào tạo “Nâng cao năng lực ứng dụng và phát triển thương mại điện tử”. Hội nghị được tổ chức nhằm triển khai các nhiệm vụ trọng tâm về phát triển nguồn nhân lực thương mại điện tử (TMĐT), đáp ứng yêu cầu của quá trình chuyển đổi số và phát triển kinh tế số trong giai đoạn mới.

Hội nghị có sự tham dự của đại diện cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia trong lĩnh vực TMĐT, cán bộ, giảng viên các cơ sở đào tạo cùng đông đảo doanh nghiệp, sinh viên. Nội dung chương trình tập trung vào việc cập nhật bức tranh tổng thể về thị trường TMĐT Việt Nam, xu hướng phát triển mới, khung pháp lý hiện hành và định hướng đào tạo kỹ năng thực hành gắn với thực tiễn.

Thương mại điện tử – động lực quan trọng của kinh tế số

Trong những năm gần đây, TMĐT Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng cao, thuộc nhóm các quốc gia có thị trường TMĐT phát triển nhanh nhất thế giới. Theo các báo cáo chuyên ngành, quy mô thị trường TMĐT Việt Nam năm 2024 ước đạt khoảng 25 tỷ USD và dự kiến tăng lên khoảng 35 tỷ USD trong năm 2025, chiếm gần 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng cả nước.

Với khoảng 61 triệu người tham gia mua sắm trực tuyến và mức chi tiêu bình quân xấp xỉ 400 USD/người/năm, TMĐT đang trở thành kênh phân phối quan trọng, góp phần thúc đẩy tiêu dùng nội địa, mở rộng thị trường cho sản phẩm trong nước và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh của thị trường, TMĐT cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới về quản trị, công nghệ, pháp lý và đặc biệt là chất lượng nguồn nhân lực.

Nhân lực thương mại điện tử – thách thức lớn đối với phát triển bền vững

Phát biểu tại hội nghị, các chuyên gia nhận định rằng một trong những hạn chế lớn nhất hiện nay của TMĐT Việt Nam là sự thiếu hụt nguồn nhân lực có kỹ năng chuyên sâu, cả về số lượng và chất lượng. Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh cá thể tham gia TMĐT chủ yếu dựa vào kinh nghiệm tự học, thiếu nền tảng bài bản về quản trị số, marketing trực tuyến, logistics TMĐT và quản lý dữ liệu.

Sự thiếu đồng đều về kỹ năng số giữa các vùng miền cũng là thách thức đáng lưu ý, đặc biệt tại khu vực nông thôn, miền núi – nơi TMĐT được kỳ vọng sẽ trở thành công cụ hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm địa phương và phát triển kinh tế bền vững.

Trong bối cảnh TMĐT ngày càng trở thành mô hình kinh doanh cốt lõi, yêu cầu đối với nguồn nhân lực không chỉ dừng ở khả năng vận hành cơ bản mà còn đòi hỏi tư duy tổng hợp, khả năng ứng dụng công nghệ mới và tuân thủ pháp luật.

Xu hướng phát triển mới và yêu cầu nâng cao kỹ năng

Tại hội nghị, các diễn giả đã phân tích những xu hướng nổi bật của TMĐT toàn cầu và Việt Nam trong thời gian tới. Trong đó, thương mại điện tử trên thiết bị di động (M-commerce) chiếm tỷ trọng ngày càng lớn; trí tuệ nhân tạo (AI) được ứng dụng sâu trong tìm kiếm, phân tích dữ liệu và cá nhân hóa trải nghiệm mua sắm; mô hình livestream bán hàng và tiếp thị liên kết phát triển mạnh mẽ.

Bên cạnh đó, các xu hướng như bán hàng đa kênh (omnichannel), TMĐT xuyên biên giới, logistics thông minh gắn với phát triển xanh và bền vững đang dần trở thành tiêu chuẩn mới của thị trường.

Những xu hướng này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với công tác đào tạo nguồn nhân lực TMĐT, theo hướng gắn lý thuyết với thực hành, cập nhật nhanh sự thay đổi của công nghệ và thị trường.

Hoàn thiện hành lang pháp lý – cơ sở nâng cao chất lượng thị trường

Một nội dung quan trọng được cập nhật tại hội nghị là các quy định pháp luật mới liên quan đến hoạt động TMĐT. Việc Chính phủ ban hành Nghị định số 117/2025/NĐ-CP về chính sách thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số, có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, được đánh giá là bước tiến quan trọng nhằm tăng cường tính minh bạch, bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế.

Đồng thời, Dự thảo Luật Thương mại điện tử đang được xây dựng với các quy định cụ thể hơn đối với các chủ thể tham gia thị trường, đặc biệt là hoạt động livestream bán hàng và tiếp thị liên kết. Dự thảo Luật làm rõ trách nhiệm của chủ quản nền tảng, người bán và người livestream trong việc xác thực danh tính, kiểm soát nội dung, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định.

Việc hoàn thiện hành lang pháp lý gắn liền với yêu cầu nâng cao nhận thức và năng lực tuân thủ pháp luật của nguồn nhân lực TMĐT, qua đó góp phần xây dựng thị trường TMĐT phát triển lành mạnh, bền vững.

Định hướng phát triển nguồn nhân lực thương mại điện tử giai đoạn 2025–2030

Theo Kế hoạch tổng thể phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2026–2030, phát triển nguồn nhân lực được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Mục tiêu đến năm 2030, khoảng 60% cơ sở giáo dục đại học và đào tạo nghề xây dựng chương trình đào tạo liên quan đến TMĐT; đồng thời tổ chức đào tạo kỹ năng cho tối thiểu 1 triệu người, bao gồm cán bộ quản lý, chủ doanh nghiệp, người lao động và cá nhân kinh doanh.

Kế hoạch cũng nhấn mạnh việc đẩy mạnh đào tạo kỹ năng số cho các nhóm đối tượng yếu thế, thu hẹp khoảng cách kỹ năng giữa các vùng miền, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh ứng dụng hiệu quả TMĐT trong hoạt động sản xuất – kinh doanh.

Livestream và ứng dụng AI – nội dung đào tạo gắn với thực tiễn

Trong khuôn khổ hội nghị, các nội dung đào tạo kỹ năng thực hành được triển khai nhằm giúp học viên tiếp cận trực tiếp với các mô hình TMĐT mới. Livestream bán hàng được xác định là một trong những hình thức kinh doanh quan trọng, đòi hỏi người tham gia có kỹ năng tổng hợp từ xây dựng kịch bản, giao tiếp, xử lý tình huống đến tuân thủ quy định pháp luật.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong TMĐT cũng được giới thiệu như một giải pháp hỗ trợ hiệu quả cho doanh nghiệp nhỏ và cá nhân kinh doanh. AI có thể hỗ trợ tạo nội dung, xây dựng kịch bản livestream, thiết kế hình ảnh quảng cáo, phân tích dữ liệu và dự báo nhu cầu khách hàng, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động TMĐT.

Tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý và cơ sở đào tạo

Việc Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số phối hợp với Trường Đại học Điện lực tổ chức hội nghị đào tạo cho thấy vai trò quan trọng của sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước và các cơ sở đào tạo trong phát triển nguồn nhân lực TMĐT.

Thông qua các chương trình đào tạo, nội dung giảng dạy được cập nhật sát với nhu cầu thực tiễn của thị trường và các quy định pháp luật hiện hành, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ phát triển TMĐT.

Hội nghị đào tạo “Nâng cao năng lực ứng dụng và phát triển thương mại điện tử” là hoạt động thiết thực nhằm triển khai các định hướng, chính sách của Bộ Công Thương về phát triển nguồn nhân lực TMĐT.

Trong bối cảnh TMĐT tiếp tục phát triển nhanh và đóng vai trò ngày càng quan trọng trong nền kinh tế số, việc đầu tư cho đào tạo, nâng cao năng lực nguồn nhân lực là yếu tố then chốt để bảo đảm thị trường TMĐT Việt Nam phát triển bền vững, hiệu quả và phù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước trong giai đoạn tới.