Hướng dẫn triển khai Tiêu chí 7.3: Đưa thương mại điện tử trở thành động lực phát triển kinh tế nông thôn

Nhấn mạnh trong phần trình bày tại Hội thảo phổ biến nâng cao năng lực quản lý, thực thi và phát triển TMĐT, công nghệ số cho cán bộ quản lý nhà nước diễn ra tại Hải Phòng ngày 02/10 vừa qua, ông Nguyễn Hữu Tuấn - Giám đốc Trung tâm Phát triển thương mại điện tử cho rằng, trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026–2030, việc đưa hoạt động kinh doanh lên môi trường số không chỉ nhằm mở rộng thị trường mà còn hướng tới nâng cao năng lực của người dân, phát triển hệ sinh thái hỗ trợ và tạo ra giá trị kinh tế thực chất.

Đây cũng là tinh thần xuyên suốt của Tiêu chí 7.3 - “Triển khai hiệu quả hoạt động thương mại điện tử” thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2026–2030.

Tại Hội thảo, ông Nguyễn Hữu Tuấn đã hướng dẫn các địa phương cách tiếp cận, tổ chức thực hiện và đánh giá Tiêu chí 7.3. Theo ông, yêu cầu đặt ra không dừng ở việc có sản phẩm xuất hiện trên sàn TMĐT hay tổ chức một số hoạt động bán hàng trực tuyến, mà quan trọng là xây dựng được hệ thống vận hành đồng bộ, giúp các chủ thể kinh doanh sử dụng thành thạo kỹ năng số, trực tiếp phân phối sản phẩm qua nền tảng số, tối ưu logistics và bảo đảm truy xuất nguồn gốc minh bạch.

Ba trụ cột tạo nền tảng cho hoạt động thương mại điện tử hiệu quả

Theo hướng dẫn, Tiêu chí 7.3 được triển khai dựa trên ba nhóm nội dung trọng tâm. Trước hết là năng lực và kỹ năng số. Địa phương cần quan tâm đào tạo kỹ năng thực hành cho doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh, tập trung vào livestream bán hàng, tiếp thị số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), quảng cáo số và thương mại điện tử xuyên biên giới. Song song với đó, cán bộ quản lý cần được trang bị kiến thức về quản lý nhà nước, thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và phòng chống hàng giả trên môi trường trực tuyến. Người dân cũng cần được hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh để tra cứu giá cả, tìm hiểu sản phẩm và nhận diện các hình thức lừa đảo khi giao dịch.

Trung tâm Phát triển thương mại điện tử, Cục Thương mại điện tử là đơn vị tiên phong trong tư vấn đào tạo, triển khai Tiêu chí 7.3 về thương mại điện tử

Trụ cột thứ hai là hệ sinh thái cộng đồng địa phương. Mỗi xã cần phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể, đặc biệt là Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ trong hỗ trợ người dân chụp ảnh, xây dựng nội dung giới thiệu sản phẩm, mở và vận hành gian hàng trực tuyến. Các nhóm kết nối trên Zalo, Facebook có thể trở thành kênh hỗ trợ thường xuyên, giúp các chủ thể trao đổi kinh nghiệm và kết nối tiêu thụ. Bên cạnh đó, cần hình thành những chủ thể kinh doanh tiêu biểu có khả năng dẫn dắt, hỗ trợ thu mua, ký gửi hoặc bán hộ sản phẩm; phát huy mạng lưới bưu chính, logistics lấy hàng tận nơi. Chính quyền cấp tỉnh, cấp xã cũng có thể trực tiếp tổ chức các phiên livestream nhằm quảng bá, tiêu thụ nông sản và đặc sản địa phương.

Trụ cột thứ ba là mức độ triển khai hoạt động TMĐT trên thực tế. Nội dung đánh giá tập trung vào tỷ lệ chủ thể kinh doanh tham gia bán hàng trực tuyến; mức độ hiện diện của sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên và sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh trên các nền tảng số; việc ứng dụng mã QR phục vụ truy xuất nguồn gốc; cùng kết quả doanh thu từ giao dịch trực tuyến. Đây là nhóm chỉ tiêu thể hiện trực tiếp hiệu quả kinh tế mà hoạt động TMĐT mang lại cho địa phương.

Đánh giá bằng số liệu thực chất, minh chứng rõ ràng

Để cụ thể hóa việc triển khai, tài liệu hướng dẫn đưa ra các ngưỡng định lượng cho từng nhóm chỉ tiêu, đồng thời phân biệt mức đạt chuẩn thông thường và mức dành cho xã nhóm 1 (nâng cao). Chẳng hạn, tỷ lệ chủ thể kinh doanh được đào tạo ít nhất một kỹ năng số thực chiến phải đạt trên 40%, trong khi xã nhóm 1 cần đạt ít nhất 60%. Tỷ lệ chủ thể có website bán hàng hoặc gian hàng đang hoạt động trên sàn TMĐT phải trên 20%, với xã nhóm 1 là ít nhất 30%. Đối với sản phẩm OCOP và sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu được số hóa, tỷ lệ tương ứng là trên 60% và ít nhất 80%. Tổng giá trị giao dịch TMĐT của các chủ thể kinh doanh trên địa bàn cần đạt ít nhất 120 tỷ đồng/năm; đối với xã nhóm 1, mức yêu cầu là tối thiểu 300 tỷ đồng/năm.

Ông Tuấn cũng nhấn mạnh yêu cầu thu thập, lượng hóa dữ liệu và chuẩn bị hồ sơ minh chứng. Địa phương có thể khai thác số liệu từ cơ quan quản lý, tra cứu trực tiếp các gian hàng trực tuyến, kết hợp khảo sát mẫu tối thiểu 20% chủ thể kinh doanh hoặc người dân đối với những chỉ tiêu có phạm vi đối tượng rộng. Số liệu doanh thu cần được tổng hợp từ các nguồn phù hợp như đơn vị bưu chính, trung gian thanh toán, ngân hàng liên kết, sổ sách kế toán và báo cáo thuế chính thức.

Đặc biệt, hồ sơ đánh giá cần có danh sách chủ thể kinh doanh kèm đường dẫn trực tiếp đến website hoặc gian hàng trên sàn TMĐT để phục vụ đối soát, thẩm định. Các quyết định thành lập tổ hỗ trợ cộng đồng, văn bản giao nhiệm vụ, hình ảnh hoạt động trực tuyến, báo cáo doanh thu và hóa đơn lấy hàng của đơn vị logistics cũng là những minh chứng cần được chuẩn bị đầy đủ.

Theo ông Nguyễn Hữu Tuấn, triển khai Tiêu chí 7.3 đòi hỏi sự phối hợp giữa chính quyền, các tổ chức đoàn thể, doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh và đơn vị cung cấp nền tảng, logistics. Khi được thực hiện đồng bộ, TMĐT không chỉ hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm mà còn góp phần hình thành phương thức kinh doanh hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo động lực phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.